Heel de Mens

16 december 2016

Door: Brenda Dekkers

Hooikoorts? Hoofdpijn? Depressie? Of een pijnlijke knie? Verwacht van een integraal werkende arts geen snel pilletje, maar een brede kijk op de klacht. Een integraal arts kijkt namelijk naar de hele mens; lichaam, geest én omgeving. En dat betekent dat de ene pijnlijke knie misschien een hele andere oorzaak – en oplossing! – heeft, dan de andere.

Integrale geneeskunde staat voor de integratie van kennis over gezond en ziek zijn, met als doel het zelfherstellend vermogen te stimuleren zover het kan en ziekte te bestrijden als dat nodig is. Artsen in de integrale geneeskunde hebben altijd een officiële opleiding in de geneeskunde afgerond en mogen dus geneesmiddelen voorschrijven en voorbehouden handelingen uitvoeren. Ze ondersteunen en stimuleren het individuele zelfherstellend vermogen van de patiënt en putten daarvoor uit alle vormen van reguliere en natuurgeneeskunde.
Breed kijkende dokters dus, die hun medische kennis combineren met biofysische geneeskunde, homeopathische geneeskunde, natuurgeneeskunde of neuraal- en regulatietherapie. Veel van deze integraal artsen, tandartsen, huisartsen en specialisten zijn aangesloten bij de Artsenvereniging voor Integrale Geneeskunde, AVIG. Deze vereniging staat voor bevordering van integrale geneeskunde en de wetenschappelijke ontwikkeling daarvan.

Integrale geneeskunde in de lift
In Amerika wordt integrale geneeskunde door zowel patiënten als medici omarmd. Er wordt zelfs aandacht aan besteed in de opleiding van artsen. Via een speciaal curriculum worden onderwerpen als levensstijl, voeding en aanvullende geneeswijzen als acupunctuur, massage en chiropractie behandeld. Volgens James Gordon, een van de adviseurs van Obama en hoogleraar psychiatrie, moeten artsen zich allereerst richten op het preventief stimuleren van het zelfgenezend vermogen, en daarna op ‘zachte ondersteuning’ via bijvoorbeeld acupunctuur en homeopathie en pas als het nodig is ingrijpen via reguliere geneesmiddelen en chirurgie. Hiermee worden volgens hem niet alleen de gezondheid, autonomie en eigen verantwoordelijkheid van de mens versterkt, maar zullen ook de kosten van de gezondheidszorg drastisch afnemen.

Ook in Nederland ontstaan hoopgevende initiatieven. Zo vestigt de Vereniging Arts en Voeding de aandacht op voedings- en leefstijlinterventies (zowel preventief als curatief) om zo de gezondheid en het welzijn van patiënten te verbeteren en de medicalisering en kosten in de zorg te verlagen. Een visie die steeds meer weerklank vindt: het jaarlijkse Congres Arts en Voeding wordt bezocht door meer en meer huisartsen en specialisten. Deze artsen zijn, met succes, curatieve voedings- en leefstijlinterventies gaan toepassen bij patiënten met chronische aandoeningen. Resultaat: blije patiënten en lagere zorgkosten.

Holistische kijk op klachten
Maar wat doet een integraal arts nou precies? We vragen het aan Trudy Vlot, integraal arts of, zoals ze het zelf liever noemt, leefstijlarts. Ze vertelt: ‘Een arts voor integrale geneeskunde benadert ziekte en gezondheid vanuit een holistische visie. Je kijkt naar het totaal, dus de mens als persoon, mentaal, zijn spiritueel welzijn en omgeving. En natuurlijk de levensstijl.’ Bij het integraal kijken is er niet één oorzaak en één gevolg. Er is een stapeling van factoren die leiden tot een ziektebeeld. We kijken de hele levensloop na van begin tot eind. Dat is voor sommige patiënten wel even wennen. Trudy: ‘Mensen vinden het wel vreemd als ik naar hun mentaal welzijn of kinderziekten vraag als ze voor hun knie komen. Maar slijmvliezen spelen een grote rol in gewrichten, en als er in het ene slijmvlies problemen zijn, geldt dat vaak ook voor andere. Zo worden de darmen vaak verstoord door antibiotica en zijn ze via de lever en het stress-systeem gelinkt aan depressieve klachten.’ Dat een integraal arts bij hooikoortsklachten naar douchegewoonten vraagt, is dan ook logisch: ‘Hooikoorts is een disbalans in het afweersysteem, dat met name uit de slijmvliesorganen bestaat. En daar hoort ook de huid bij. Te veel zeep verstoort de slijmlaag en maakt die gevoelig voor aanvallen. En dat speelt wel mee in ontwikkeling van hooikoorts, zeker als er ook andere disbalans is vanuit bijvoorbeeld voeding.’

Je bent zelf verantwoordelijk voor je eigen gezondheid

Dieperliggende oorzaken blootleggen
Is het probleem eenmaal goed in kaart gebracht, dan kan er gezocht worden naar oplossingen. Bij de integrale behandeling worden de dieperliggende oorzaken aangepakt. Een behandeling is gericht op herstel van gezondheid door het ondersteunen en stimuleren van het zelfherstellend vermogen en het wegnemen of verminderen van ziekmakende factoren. En die liggen vaak in de leefstijl. Trudy verduidelijkt: ‘Tussen de zeventig en negentig procent van de aandoeningen is volgens onderzoek leefstijlgerelateerd. Diabetes, hart- en vaatziekten en kanker, maar ook eczeem, allergieën en mentale klachten – leefstijl is echt de basis.’

Gezonde leefstijl als basis
Leefstijl is zelfs zó belangrijk voor de arts, dat Trudy er deze maand een boek over uitbrengt: Het Gezondheidsfundament. Daarin beschrijft ze hoe de systemen en cycli in het lichaam aan elkaar zijn gelinkt. En hoe die worden beïnvloed via de tien leefstijlelementen, waaronder voeding, beweging, slaap, omgeving, energie, ‘mindset’, dromen en spiritualiteit en stress.
Als acht van de tien leefstijlelementen in balans zijn, doe je het al heel goed. Maar dat is tegenwoordig nog niet zo logisch als vroeger: ‘Beweging is een belangrijke pijler. In de oertijd moest je wel bewegen, anders had je geen eten. Nu halen veel mensen zelfs de aanbevolen twintig minuten per dag niet. Ik geef in mijn boek ook praktische adviezen hoe je in de wereld van nu toch aan die beweging komt. Soms is het koffiezetapparaat een eind verder weg zetten al een verbetering.’ Maar uiteindelijk is energie de belangrijkste, centrale pijler. Het is de schakel tussen de verschillende elementen. Trudy adviseert: ‘Doe de dingen die je energie geven. Stel je lichaam door beweging en voeding in staat om energie te leveren.’

Zelf aan de slag
Zo’n focus op leefstijl betekent dat een patiënt veel zelf kan en moet doen. Best pittig soms, want een pilletje halen bij de huisarts is nou eenmaal makkelijker dan je leefstijl aanpassen, weet Trudy. Maar als je maar genoeg nieuwe leefstijlelementen uitprobeert, kom je er vanzelf achter of iets wel of niet bij je past. En dat is voor elk mens anders. ‘Je weet na een week wel of iets je ligt. En voel je niet schuldig als iets niet voor je werkt of als je iets minder goed volhoudt. Dan probeer je gewoon iets anders.’

Eigen verantwoordelijkheid
Een arts is er om je te helpen, maar uiteindelijk ben je als mens zelf verantwoordelijk voor je eigen gezondheid. Trudy vindt dat die verantwoordelijkheid nu wel erg veel binnen de zorg wordt gelegd. ‘De gezondheidszorg van nu is eigenlijk verkeerdom georganiseerd. Diagnostiek en behandelen leveren geld op, (leefstijl)advies geven niet. De zorgkosten per Nederlander stijgen, maar het aantal mensen met chronische en onbegrepen klachten dat ik op mijn spreekuur krijg ook. Sommigen zijn al jaren bezig met het zoeken van een oplossing. En dat terwijl het antwoord vaak gewoon in de koelkast ligt.’

Wil je deze editie graag ontvangen? Bestel deze dan hier.