Een trauma anders verwerken

4 april 2016

Leven zonder blokkades en in reinheid met onszelf. Voor veel mensen is dit een ultiem levensdoel. Helaas wordt dit streven nogal eens ondermijnd. Meestal zijn we prima in staat om obstakels die we op ons pad tegenkomen, zelf op te lossen. Want in ieder van ons zit een eigen wijsheid die ons in staat stelt om alles te overstijgen. Soms komt deze wijsheid in het gedrang, waardoor hij minder goed hoorbaar is. Sigrid van Drunen, psychotherapeute, helpt cliënten om weer naar zichzelf te luisteren en hun trauma te verwerken.

Een trauma is per definitie persoonlijk. Een gebeurtenis kan voor de één onschuldig zijn, en bij een ander de ziel verwonden. Het is een probleem zodra iemand het ervaart als een belemmering in het levensgeluk. Mensen denken vaak over trauma’s in geijkte vormen: een slechte jeugd, vluchten voor oorlog, angst om te vliegen. De definitie kan echter veel breder getrokken worden. Zodra iets zorgt voor een blokkade in het bereiken van je doel, is dat in de ogen van Sigrid een opeenstapeling van kleinere of grotere trauma’s.

Een trauma kan nuttig zijn
Een trauma hoeft niet altijd als een trauma te worden erva­ ren. Sigrid vertelt een verhaal over een directiesecretaresse die heel secuur was in haar werk. Ze kwam uit een streng milieu, met weinig flexibiliteit. De vrouw deed wat haar geleerd was en onbewust herhaalde ze het patroon van haar moeder. Daar deed ze jarenlang haar voordeel mee. Uiteindelijk kreeg deze cliënte wel een burn-out omdat ze niet geleerd had haar grenzen te bewaken en tijd en ruimte voor zichzelf op te eisen.

Zodra een trauma zorgt voor stagnatie of verdriet, spreek je van een blokkade. Deze mensen komen bij Sigrid in de praktijk. Haar kennis is breed en haar aanpak intuïtief. Ze praat met haar cliënten en probeert te ontdekken waar iemand het meest mee gebaat zal zijn. Sigrid: ‘Ik wil mensen hier het liefst zo snel mogelijk helpen en ze zo min mogelijk zien terug­ komen. Niet erg economisch van me mis­schien, maar ik voel me er wel goed bij.’

Familieopstellingen
In haar praktijk maakt Sigrid veel gebruik van de therapie ‘familieopstelling’. Deze therapie werd in West-­Europa geherintroduceerd door de Duitse missionaris Bert Hellinger. Het is een zogenaamde systemische therapie. Door middel van deze methode kun je ontdekken op welke manier je verbonden bent met een systeem (dat kan een familie, organisatie of een groep zijn). Het brengt verheldering over welke plek je hebt ingenomen en welke beweging binnen het systeem de ‘juiste’ is. Het laat je ervaren welke stappen er nodig zijn om meer in balans te zijn met jezelf en het systeem. Bij een familieopstelling wordt gebruik gemaakt van ‘representanten’. Door deze op te stellen in de ruimte worden de systeemenergie, de dynamieken en symptomen zichtbaar. Vanuit deze informatie krijgt een cliënt bevestiging van de oude heersende patronen en nieuwe inzichten met betrekking tot het systeem. Wanneer een figuur belangrijk is voor de opstelling, maar afwezig is, kan deze ook door een therapeut worden weergegeven, of bijvoorbeeld een lege stoel of plek op de bank.

Zo ontstaat er een tableau vivant dat de achterliggende aspecten van het vraag­ stuk laat zien, door de opgestelde mensen te ondervragen over hun gevoelens en houdingen ten opzichte van elkaar en de situatie. Er komen verstrikkingen aan het licht (soms in vorige generaties) die hebben geleid tot stagnatie in het huidige leven van de cliënt.

Sigrid: ‘Vaak zijn die verstrikkingen onverwerkte gevoelens bij een persoon als gevolg van nare gebeurtenissen zoals het jong overlijden van een ouder of een kind, oorlogservaring of scheiding van ouders. Die onverwerkte gevoelens kunnen onbewust een cliënt belasten waardoor ze verhoudingen uit balans brengen. Aan de hand van eenvoudige instructies, brengen de representanten beweging in de stagnatie en kan er rust komen tussen de personen die de representanten vertegenwoordigen. Een familieopstelling kan confronterend zijn. Het is daarom belangrijk dat de deelnemer goed wordt begeleid en de nodige nazorg krijgt.’

Uit je patroon stappen
‘De moed hebben om ingesleten patronen te doorbreken geeft ontzettend veel vrede’, vertelt Sigrid. ‘Ons emotionele leven is van grote invloed op ons lichamelijke welzijn. De cliënt leert op zichzelf en zijn eigen stem te vertrouwen. ‘Ik hoef niet zo te doen als mijn ouders of mijn voorouders. Ik kan het doen zoals ik zelf wil’. ‘Dat is empowering. En dat maakt mijn werk heel mooi’, vindt Sigrid.

’Het is onmogelijk te zeggen hoeveel sessies er nodig zijn. Ik zie vaak dat een lang ingesleten blokkade in enkele sessies opgeheven kan worden.’ Ze vertelt over de jonge moeder die bij haar kwam met een trauma waar ze zich ten zeerste van bewust was, maar dat ze eenvoudig nog niet had durven loslaten. ‘Een dergelijke cliënt heeft al werk verricht op andere manieren. Ze is in cognitieve therapie geweest en ze heeft een redelijk helder idee van wat haar dwars zit. Om dan de volgende stap te maken, dat is moeilijk in je eentje. Ik heb haar geholpen met een fami­lieopstelling. Wij waren met zijn tweeën in de ruimte. Ik nam de rol van het familielid op me waar ze het meest van te lijden had. Op dat moment gebeurt er iets. De energie van die persoon is voelbaar in de kamer. Als je je ervoor kunt open stellen, is het heel leerzaam. Onze eigen innerlijke stem heeft het beste met ons voor. Hij is vriendelijk en vol vergeving. De wijsheid die we zoeken, zit altijd al in onszelf, maar we kunnen er soms niet bij. Door deze jonge vrouw haar eigen wijsheid te laten voelen, wist ze waar het zat. En als ze er aandacht voor blijft houden, zal ze deze altijd weer kunnen vinden. In dit geval was ik dus in een sessie klaar. Later hoorde ik dat haar jarenlange rugklachten verdwenen waren. Haar leed zat opgeslagen in haar lijf, en het was haar door middel van de familieopstelling gelukt om het los te laten.’

Zelfliefde
Een trauma neemt ruimte in. Ruimte die anders zou kunnen worden ingenomen door onze zelfliefde. Zodra die liefde voel­baar is, wordt het trauma kleiner. De kern in jezelf die zich niet heeft mogen ontwikkelen kan vanaf nu tot bloei komen.

Van origine is Sigrid zangeres: ‘Onze stem heeft veel invloed op hoe we overkomen op anderen. Maar hij ligt ook aan de basis van hoe we overkomen op onszelf.’ In haar praktijk geeft zij ook workshops in stemexpressie. Soms in groepen, soms individu­eel. ‘Sommige cliënten zijn hun eigen stem zó verloren dat zij bijna geen geluid durven te maken. Als ik hen dan vraag om hun kaken te ontspannen, hun schouders te laten zakken en hun mond te openen om een klank te geven, komt er slechts een kuchje uit. Deze mensen hebben een heel duidelijke blokkade die ze met stemwerk kunnen doorbreken op een manier die juist voelt.’

Meerdere trauma’s
Sigrid: ‘Ik ga vaak met cliënten terug naar hun vroegste trau­matische herinnering. Bij een opeenstapeling van trauma’s zitten de pijnen zo diep weggestopt dat er soms nauwelijks over gesproken kan worden. Dan werk ik vaak met het innerlijk kind. Ik heb een mannelijke cliënt die bij mij kwam vanwege een angst voor autorijden. Dit belemmerde zijn dagelijks leven, dus zocht hij hulp. Toen we in gesprek raakten, bleek dat er veel meer zaken speelden. Hij deed bijvoorbeeld thuis de deur enkele malen op slot. Al snel bleek dat hij dat obsessieve in meerdere aspecten in zijn leven had. Een moeilijke, onveilige hechting, overlijden van dierbaren en andere kwetsuren liggen daaraan ten grondslag. Sommige cliënten komen binnen met enorm heftige levensver­halen. Soms voelt het veilig om alles in een put te stoppen waar een zware deksel op gaat. Dat is voor sommigen ook echt nodig om te overleven.’

Sigrid: ‘En het is belangrijk niet te vergeten dat er zaken zijn die niet positief te denken zijn. Sommige ervaringen zijn dermate heftig voor ons als persoon dat ze hun littekens achter laten. Probeer die zaken niet in een put te stoppen, maar stel je ze voor alsof ze een bal zijn die op het water dobbert. Probeer de bal niet uit alle macht onder water te houden, want dat gaat niet. Probeer in plaats daarvan, om de bal rustig te laten dobberen. Hij is er, hij gaat niet weg. Soms is hij verder weg, soms komt hij heel dichtbij. Maar hij mag er zijn. Negatieve zaken verdienen ook een plek in ons leven. Een pijnlijke gebeurtenis, een groot verdriet dat je tot nu toe steeds hebt geprobeerd weg te duwen. Geef dit eens een plek aan tafel. Misschien zelfs een eigen stoel. En geef jouw eigen wijsheid ook een stoel. Alle aspecten zijn belangrijk voor ons leven en mogen aan onze tafel plaatsnemen.’

Op de vraag of er wel eens sprake is van beroepsdeformatie moet Sigrid een beetje lachen. ‘Als het je vak is te luisteren naar wat iemand eigenlijk écht wil zeggen, laat je dat niet makkelijk los. Hoor ik een volwassen vrouw spreken met een iel kinderstemmetje, dan denk ik daar wel even iets bij. Maar ik oordeel niet. En ik geef geen ongevraagd advies. Wanneer mensen hulp nodig hebben, weten ze me te vinden. Zoals ik zei, mensen heb­ben hun eigen genezing al in zich. Ik werk op die aanwezige wijsheid. Soms met een vergrootglas, want in sommige gevallen is het trauma zo hevig dat de eigen kracht in het niet valt.’

Neutraal de sessie in
‘Voor elke sessie met een cliënt stel ik mezelf in een neutrale positie. Dit is een heel fijne staat van zijn. Maar ik ben natuurlijk ook gewoon een mens en ik heb ook mijn pijnpunten. Gelukkig ben ik me daarvan bewust. Iedere dag zie ik mooie leermomenten voorbij komen. Ook ik vraag hulp als ik daar behoefte aan heb. Hulp vragen vind ik heel normaal. Als geven en nemen in balans zijn, dan draagt dat bij aan een gelukkig leven.’