De taal van je hart

30 juni 2016

Herken je dit? Je bent heerlijk met een vriendin aan het bijkletsen, totdat zij iets zegt, waardoor bij jou de haren recht overeind gaan staan. Wat doe je dan? Als je niet oplet bepalen je irritatie en oordeel de verdere koers van het gesprek en eindigt het gezellig samenzijn in een discussie. Vaak ligt de oorzaak van dit wederzijdse onbegrip in het ontbreken van ‘verbinding’ tussen jou en je gesprekspartner. Verbindende Communicatie kan je helpen om jezelf en de mensen om je heen beter te begrijpen.

Het verlangen om gezien, gehoord en begrepen te worden is één van onze basisbehoeftes. Of je nu in Tanzania of Nederland woont, het maakt niet uit. Toch voelen we ons niet altijd gezien, gehoord en begrepen. De meeste mensen lopen in hun privéleven of op hun werk zo nu en dan tegen gevoelens van irritatie, ongeduld, boosheid, teleurstelling, verdriet, onzekerheid of eenzaamheid aan. Op zulke momenten is het lastig om je te verbinden met je gesprekspartner. Wat is hier dan aan de hand en kan het ook anders? ‘Ja, het kan anders’, zegt Thera Balvers: ‘Verbindende Communicatie biedt prachtige handreikingen om echt in contact te komen met jezelf en de mensen om je heen. Het kan je helpen om daadwerkelijk met elkaar in dialoog te gaan, zonder elkaar verwijten te hoeven maken. Verbindende communicatie is communiceren vanuit je hart’.

Thera: ‘Wanneer je op een verbindende manier kunt communiceren, ben je in staat om een lastig gesprek op een bevredigende manier, voor jou en je gesprekspartner, op te pakken. Doe je voordeel met je oordeel tijdens zo’n gesprek. Dit is je kans op een diepere verbinding. Het begint ermee dat je jouw oordeel opmerkt. Door je oordelen en de daarbij opkomende gevoelens te onderzoeken, kun je ontdekken welke behoeften en verlangens eraan ten grondslag liggen. Als je je bijvoorbeeld geïrriteerd voelt, omdat je gesprekspartner voortdurend onrustig om zich heen kijkt, zou de onderliggende waarde kunnen zijn: ‘Ik vind het belangrijk dat mijn gesprekspartner aandachtig naar mij luistert.’ Door je bewust te verbinden met jouw waarden, kun je het hebben over de kern van wat voor jou belangrijk is. De ander krijgt daarmee de kans om je beter te begrijpen.’

Je kunt verbindend communiceren leren aan de hand van vier stappen. Als je deze stappen doorloopt, zul je merken dat je je bewust wordt van je eigen gevoelens en behoeften en de behoeften en gevoelens van de ander.

Bewustwording
Thera geeft een voorbeeld uit haar eigen leven: ‘Ook ik kom nog dagelijks voor uitdagingen te staan. Kort geleden organiseerde ik samen met een collega en vriendin een intensieve training over Geweldloze Communicatie. Negen dagen lang waren we een duo. Dat was geweldig. Toch verliep de training voor mij niet helemaal vlekkeloos. Ik heb namelijk een ‘pestverleden’ en mijn vriendin gebruikte tijdens de workshops regelmatig de woorden ‘dat regel ik wel’. Haar woorden riepen bij mij de pijn uit mijn pestverleden op, die nog altijd in mij leeft, namelijk de pijn van het er niet bij horen. Vroeger zou ik niets gezegd hebben. Ik zou over mezelf oordelen dat ik verschrikkelijk kinderachtig was. Ondertussen zou ik van binnen verharden. Tegenwoordig heb ik aandacht voor mijn pijn omdat ik begrijp dat het mijn behoefte raakt om erbij te horen. Ik heb tegen mijn vriendin gezegd: ‘Toen jij vanmiddag de woorden ‘dat regel ik wel’ gebruikte, merkte ik dat ik er verdrietig van werd. Het raakt iets ouds in mij, een gevoelige plek, namelijk het verdriet om er niet bij te horen. Ik heb juist veel behoefte aan het gevoel erbij te horen. Is het voor jou oké om er op te letten dat je ‘we’ gebruikt in plaats van ‘ik’?’. ‘O jee’, was haar reactie. ‘Dat was helemaal niet mijn bedoeling en ik heb het niet eens in de gaten! Zullen we afspreken dat je het meteen zegt als ik het weer doe?’ Ze vroeg me om haar te helpen zich bewust te worden van het gebruik van die woorden. Ook zij wilde zich graag samen verantwoordelijk voelen voor de training.’

Het voorbeeld laat zien dat Thera als eerste benoemt wat er feitelijk is voorgevallen: het gebruik van de woorden ‘dat regel ik wel’ door haar vriendin. Daarna benoemt ze haar verdrietige gevoel en debehoefte om erbij te horen, die daaraan ten grondslag ligt. Pas op het laatst doet ze een verzoek. Dit zijn de vier stappen van Verbindende Communicatie (zie kader, pagina 9).

De vier stappen helpen je om uiting te geven aan wat voor jou belangrijk is, zonder de ander verwijten te maken. Dat betekent overigens niet dat je alles over je kant hoeft te laten gaan. Als je de stappen van de Verbindende Communicatie volgt, word je juist eerlijker over wat er in je omgaat, op een manier die minder strijd oplevert. De uitdaging is om je kwetsbaarheid te durven tonen. Wie werkelijk in zelfverbinding is, gaat namelijk niet onderuit van kwetsbaarheid. Die voelt geen schaamte, maar juist kracht.

Volledige verantwoording nemen
Verbindende Communicatie vraagt iets van je. Je kent misschien de uitdrukking ‘Als je met je vinger naar een ander wijst, wijzen er drie naar jezelf ’. Daar zit veel wijsheid in. Het is heel verleidelijk om de ander verantwoordelijk te stellen. ‘Ik voel irritatie omdat jij…’. Vul het zelf maar in. De ander moet iets veranderen zodat jij je je beter kunt voelen. Verbindend communiceren vraagt dat je de volledige verantwoording neemt voor je gevoelens en oordelen. Daar is veel oefening voor nodig, want zo zijn we niet opgevoed. We hebben als kind juist geleerd ons gedrag aan te passen om de ander tevreden te stellen. Als we iets verkeerd deden, werden onze ouders boos. Verwacht daarom niet van jezelf dat je verbindend communiceren zomaar even onder de knie hebt. Je kunt beginnen door jezelf bij een negatief oordeel steeds af te vragen: welke gevoelens spelen hier bij mij? En welke behoefte heb ik, die niet vervuld is?’

‘Niet alleen je relaties verbeteren. Ook je gezondheid wordt positief beïnvloed door Verbindende Communicatie’, benadrukt Thera. ‘In onze hersenen hebben we een deel dat ons denken en een deel dat ons voelen aanstuurt: het cognitieve en het emotionele brein. Het cognitieve deel helpt ons om onze emoties onder controle te houden. Ons emotionele brein stuurt fysieke zaken zoals hartritme, bloeddruk, ademhaling, weerstand, slaap, eetlust en libido aan. Een verstoorde emotionele balans heeft een negatief effect op je gezondheid. Langdurig niet in balans zijn kan bijvoorbeeld hyperventilatie, verkoudheid, een slechte nachtrust of obesitas veroorzaken. Soms blijven we jaren rondlopen met een verstoring, zonder er aandacht aan te besteden. En dan zijn we verbaasd als onze klachten op een bepaald moment toenemen. Ik zeg dan altijd: je gezondheid hangt samen met de harmonie in je hersenen. Verbindende Communicatie draagt bij aan een goede balans in je hersenen en dus aan je gezondheid.

Thera: ‘Met Verbindende Communicatie verbeter je niet alleen de relatie met de mensen om je heen. Het mooiste cadeau dat de methode je te bieden heeft, is dat je door een krachtig bewustwordingsproces in eerste instantie de relatie met jezelf verbetert. Door je bewust te worden van de behoeften en verlangens die ten grondslag liggen aan je oordelen en gevoelens, groei je naar een emotionele balans en een gezond lichaam.’

MARSHALL ROSENBERG EN VERBINDENDE COMMUNICATIE
De methode Verbindende Communicatie is ontwikkeld door de Amerikaanse psycholoog Marshall Rosenberg in de jaren zestig. De internationale term is Non Violent Communication (Geweldloze Communicatie). De gedachte achter Verbindende Communicatie is dat elk mens in staat is tot mededogen en alleen tot geweld overgaat bij gebrek aan effectievere strategieën om behoeften te bevredigen. Rosenbergs missie is wereldvrede. Hij laat zich inspireren door onder andere Mahatma Gandhi.

DE VIER STAPPEN VAN VERBINDENDE COMMUNICATIE
1. Waarneming: het concrete voorval dat je waarneemt en gevoelens bij je oproept.
2. Gevoel: de gevoelens die je ervaart bij wat je waarneemt.
3. Behoefte: de onvervulde behoeften, waarden en verlangens die de gevoelens bij je oproepen.
4. Verzoek: een concreet verzoek om de communicatie te verbeteren. Dit kan een verzoek aan de ander zijn, maar ook een verzoek aan jezelf.

Bron: Geweldloze Communicatie, Marshall B. Rosenberg

www.simontoncancercenter.nl, www.cnvc.org, www.geweldlozecommunicatie.org